Szanghaj to największe miasto w Chińskiej Republice Ludowej, położone w delcie rzeki Jangcy. Miasto jest największym chińskim ośrodkiem gospodarczym, finansowym i komunikacyjnym, a także trzecim co do wielkości (po Rotterdamie i Singapurze) portem morskim na świecie. Szanghaj nie jest jednak – jak się czasem uważa – miastem najludniejszym, bo za takie uchodzi w Chinach Chongqing.
Nazwa miasta składa się ze znaków “na” i “morze” (nie znaczy jednak “na morzu” – “na morzu” to po chińsku 海上 hǎi shàng), często interpretuje się ją jako “Najdalszy zasięg morza” lub “(Naprzód) w morze”. Skrócone nazwy to 滬 (uproszcz. 沪, Hù) lub 申 (Shēn). Szanghaj miał także liczne przydomki, nadane przez przybyszów z zachodu, m.in. Paryż Wschodu, Królowa Orientu i Azjatycka Prostytutka (chodzi tu o lata upadku Szanghaju – dwudzieste i trzydzieste – kiedy szerzyła się przestępczość i prostytucja).
Miasto ma długą historię, sięgającą 1000 lat. Pierwsze wzmianki pochodzą o nim jako o małej wiosce, położonej w prefekturze Suczou. Za czasów panowania dynastii Song (960-1279) miasto zaczęło rozwijać się jako port morski.
Miasto zostało otoczone murami miejskimi w 1553 i tę datę uważa się za założenie Szanghaju. W XIX Szanghaj jednak nie wyróżniał się jednak niczym szczególnym od innych chińskich miast. Do 1927 miasto znajdowało się w prowincji Jiangsu, której stolicą był Nankin. Dopiero w tym roku utworzono specjalny, osobny dystrykt Szanghaj.
Znaczenie Szanghaju jako ważnego portu strategicznego i możliwości rozwinięcia ośrodka handlowego odkryli dopiero Europejczycy w XIX.
Podczas pierwszej wojny opiumowej w początkach XIX Wielka Brytania okupowała Szanghaj. W 1842 podpisano Układ w Nankinie, gwarantujący otwarcie portu w Szanghaju dla międzynarodowego handlu. Kolejne traktaty zapewniły Wielkiej Brytanii, Francji, USA i Japonii eksterytorialne koncesje.
Podczas powstania tajpingów miasto było okupowane przez buntowników. Okupanci zburzyli wiele budynków, pozostawiając jednak strefy cudzoziemców nietknięte. Poprzednio w strefach obcych państw nie mogli się osiedlać Chińczycy, to w 1854 weszła ustawa, pozwalająca na takie zameldowanie. W tym roku też na corocznym zebraniu rady miejskiej dyskutowano o tych strefach. W 1863 amerykańska i brytyjska część miasta zostały zlikwidowane jako rozliczenie.
Japonia, po wygraniu wojny z Chinami rozszerzyła strefy wpływów w Szanghaju, oraz zbudowała pierwsze fabryki. Inne mocarstwa wykorzystały sytuację i również rozbudowały swój kapitał w mieście.
Niedługo potem Szanghaj stał się największym centrum finansowym na Dalekim Wschodzie. W 1927 zostało uznane specjalną, osobną prowincją, a w 1930 ten tytuł rozszerzono. 28 stycznia 1932 japońska marynarka wojenna wkroczyła do miasta, aby stłumić powstanie antyjapońskie. Wynikało to z faktu, iż Japonia zajęła Mandżurię, co nie spodobało się Chińczykom. Od 1937 do 1945 miasto było oblegane przez wojska chińskie. Podczas II wojny światowej miasto stało się celem podróży wielu uchodźców z ogarniętej wojną Europy. Dużą część przyjezdnych stanowili Żydzi.
27 maja 1949 do miasta przybyli komuniści. W latach 50. i 60. Szanghaj stał się ważnym ośrodkiem przemysłowym. Nawet w czasach rewolucji kulturalnej miasto dobrze prosperowało. Od lat 80. do 1991 miasto było zamknięte dla obcych kapitałów, co bardzo negatywnie wpłynęło na jego dalszy rozwój.
Rozwój Szanghaju był od tego czasu dużo mniej związany z polityką rządu w Pekinie. Począwszy od 1992 rząd reklamuje miasto, nadaje ulgi podatkowe itp., aby zachęcić inwestorów zagranicznych, jak i inwestorów z wnętrza Chin do inwestycji w mieście. Od tego czasu przyrost gospodarczy w mieście waha się w granicach 9-15%. Miasto cały czas konkuruje z Hongkongiem o rolę w gospodarce i finansach Chińskiej Republiki Ludowej.
